Szczepionki mogą chronić odporność przed trwałymi skutkami infekcji

Infekcja wirusowa może zostawić w układzie odpornościowym ślady, które zostają na długo po ustąpieniu objawów – wynika z badań hiszpańskich naukowców na myszach. Zwierzęta zaszczepione przed zakażeniem uniknęły tych zmian, co sugeruje, że szczepionki mogą dawać dodatkową, mało znaną ochronę.

Wyleczony nie zawsze znaczy odbudowany

Zwykle uważamy, że zwykła infekcja wirusowa to krótki epizod: wirus się namnaża, wywołuje objawy, a po jego pokonaniu organizm wraca do normy i zyskuje odporność na kolejne spotkanie z tym samym patogenem. Zespół z Laboratorium Biologii Infekcji Uniwersytetu Pompeu Fabra w Barcelonie postanowił sprawdzić, czy ten obraz nie jest zbyt optymistyczny. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Cell Death & Disease”.

Badacze obserwowali myszy, które przeszły ostrą infekcję wirusową i ją zwalczyły. Okazało się, że samo usunięcie wirusa nie przywróciło pełnej sprawności odporności. Zwierzęta gorzej reagowały na nowe zagrożenia, co oznacza stan obniżonej odporności utrzymujący się już po ustąpieniu choroby.

Winna śledziona

Przyczyny naukowcy znaleźli w śledzionie, narządzie ważnym dla koordynowania obrony organizmu. Podczas walki z wirusem pojawiło się w niej włóknienie, czyli gromadzenie się tkanki bliznowatej. Zaburzony został też układ i rozmieszczenie komórek odpornościowych.

Takie zmiany utrudniały kontakty między komórkami potrzebne do uruchomienia limfocytów T. To one rozpoznają i niszczą zakażone komórki, więc ich słabsze działanie ogranicza zdolność organizmu do skutecznej reakcji na nowe infekcje.

Jak mówi dr Paula Cebollada Rica, pierwsza autorka badania: „Infekcję można opanować, ale to nie znaczy, że organizm w pełni wrócił do zdrowia”.

Zaszczepione myszy uniknęły problemu

W drugim etapie sprawdzono, czy można temu zapobiec. Myszy zaszczepione przed zakażeniem nie miały uszkodzeń śledziony ani zaburzeń odporności. Ich narząd zachował normalną budowę, a limfocyty T działały na poziomie porównywalnym z myszami, które nigdy nie były zakażone.

Szczepionka chroniła więc nie tylko przed samą chorobą, lecz także przed utratą zdolności układu odpornościowego do radzenia sobie z kolejnymi wyzwaniami.

Co to oznacza w praktyce

• Wyniki pochodzą z badań na myszach i nie dowodzą, że u ludzi działa to tak samo.
• Pokazują jednak kierunek, w którym warto prowadzić dalsze badania nad długofalowym wpływem infekcji na odporność.
• Autorzy podkreślają, że korzyści ze szczepień warto lepiej tłumaczyć społeczeństwu.

Dla polskiego czytelnika to przede wszystkim kolejny argument w dyskusji o zasadności szczepień, ale nie powód do zmiany zaleceń. Badanie nie dotyczy konkretnej szczepionki dostępnej w Polsce ani w Unii Europejskiej, a jego wnioski trzeba potwierdzić w badaniach z udziałem ludzi. Decyzje o szczepieniach nadal warto opierać na aktualnym kalendarzu szczepień i poradzie lekarza.

Autorzy zwracają uwagę, że wiedza o pełnych skutkach infekcji ma znaczenie także dla polityki zdrowotnej. Prof. Andreas Meyerhans, kierujący badaniem, ujął to krótko: szczepionki dają duże korzyści zdrowotne przy stosunkowo niskim koszcie dla społeczeństwa.

Źródło: ScienceDaily – „Scientists discover a hidden danger of viral infections that vaccines may prevent”