Leki GLP-1 mogą uwolnić ziemię wielkości Włoch, ale są zastrzeżenia

Leki na odchudzanie z grupy GLP-1, takie jak Ozempic czy Wegovy, mogą zmienić nie tylko sylwetki pacjentów, ale też sposób, w jaki na świecie produkuje się żywność. Z nowych symulacji komputerowych wynika, że przy powszechnym stosowaniu tych preparatów rolnictwo mogłoby potrzebować nawet o 32 mln hektarów mniej ziemi, czyli obszaru nieco większego niż Włochy.
Co pokazała symulacja
Badacze wyszli od prostej obserwacji: światowy system żywnościowy napędza popyt. Gdy ludzie jedzą mniej, producenci dostosowują produkcję, zmieniają się ceny i handel, a to przekłada się na zapotrzebowanie na grunty rolne. Zespół użył zaawansowanego modelu komputerowego i sprawdził kilka scenariuszy. W jednych leki GLP-1 stosowano głównie w krajach o wysokich dochodach, w innych dostęp do nich był powszechny na całym świecie.
W wariancie szerokiego stosowania wśród dorosłych z otyłością mniejsze spożycie kalorii mogłoby do 2050 roku zapobiegać nawet 6,6 mln zgonów rocznie. Jednocześnie uwolniłoby do 32 mln hektarów ziemi rolnej, którą dałoby się wykorzystać inaczej.
Najwięcej daje połączenie leków i zdrowszej diety
Najlepiej wypadł scenariusz, w którym mniejszą ilość jedzenia połączono ze zmianą diety na zdrowszą. Wtedy rocznie można by uniknąć nawet 7 mln zgonów, a około 46 mln hektarów gruntów rolnych stałoby się dostępne do innych celów. Autorzy wyciągają stąd wniosek, że obok leków trzeba robić coś jeszcze:
- zwiększać dostępność zdrowszych produktów,
- sprawiać, by były tańsze,
- uczynić je bardziej atrakcyjnymi dla konsumentów.
Efekt domina w globalnym łańcuchu żywnościowym
Systemy żywnościowe różnych krajów są ze sobą powiązane. Spadek popytu w jednym miejscu może wpłynąć na uprawy, handel i ceny gdzie indziej, także u osób, które leków w ogóle nie przyjmują. Mniejszy popyt ze strony użytkowników GLP-1 mógłby na przykład obniżyć ceny żywności. Brzmi to dobrze, ale tańsze jedzenie mogłoby zachęcać do jedzenia większych porcji osoby niebiorące leków i w ten sposób zniwelować część korzyści.
Skutków powszechnego stosowania tych leków nie da się więc ocenić wyłącznie na podstawie utraty wagi u pojedynczych pacjentów. Autorzy podkreślają też, że ich wyników nie należy czytać jako argumentu za tym, by jak najwięcej osób przyjmowało leki na odchudzanie. Taka interpretacja pomijałaby szerszy obraz.
Co to znaczy dla czytelnika w Polsce
Warto pamiętać, że to symulacja scenariuszy do 2050 roku, a nie prognoza. Podane liczby dotyczą całego świata, a materiał źródłowy nie omawia osobno Polski ani rynku Unii Europejskiej. Trudno więc powiedzieć, jaka część potencjalnych skutków dotyczyłaby bezpośrednio polskiego rolnictwa. Można jednak zakładać, że handel żywnością jest globalny, więc zmiany popytu i cen na świecie mogą docierać także do nas.
Praktyczny wniosek jest prostszy: o skutkach zdrowotnych i środowiskowych zadecyduje nie tylko to, ile ludzie jedzą, ale też co jedzą. Leki GLP-1 pozostają lekami, a decyzję o ich stosowaniu powinien podejmować pacjent razem z lekarzem. Badanie sugeruje natomiast, że same tabletki czy zastrzyki nie wystarczą, jeśli chcemy poprawić zdrowie ludzi i odciążyć ziemię uprawną. Potrzebna jest także zmiana tego, co trafia na talerze.
Źródło: Ars Technica – „GLP-1 drugs could have a surprisingly large environmental payoff”







