Rakieta Vulcan nie dotarła na orbitę. Stracono 40 satelitów Amazona

W niedzielę rakieta Vulcan firmy United Launch Alliance (ULA) spadła na Ziemię kilka minut po starcie z Cape Canaveral na Florydzie. Razem z nią przepadło 40 satelitów internetowych Amazon Leo. Awaria uderza w Amazona, amerykańskie siły kosmiczne, a pośrednio także w program księżycowy NASA.
Co poszło nie tak
Start odbył się o 12:40 czasu lokalnego. Przez pierwsze dwie minuty wszystko wyglądało dobrze, a sześć dodatkowych bocznych silników na paliwo stałe pracowało poprawnie i zostało odrzuconych o czasie. Dalej lot napędzały już dwa silniki BE-4 produkowane przez Blue Origin. Powinny wyłączyć się tuż przed upływem pięciu minut, ale pracowały co najmniej 30 sekund dłużej. Chwilę po ich wyłączeniu rakieta zaczęła się obracać. Drugi stopień Centaur V odłączył się i odpalił silniki, najwyraźniej próbując wrócić na kurs, jednak bez skutku.
Według ULA anomalia nastąpiła około 10 minut po starcie. Firma przyznała, że nie ma jeszcze danych, które pozwoliłyby ustalić przyczynę. Rozmówcy Ars Technica twierdzą, że problem dotyczył pierwszego stopnia, a nie Centaura ani rakiet bocznych. Czy zawiodły silniki BE-4, czy inny element układu zasilania, na razie nie wiadomo. To pierwsza całkowita porażka ULA od powstania spółki w 2006 roku. Firma podsumowała ją krótko: „Today, we did not meet that standard”.
Skutki dla Amazona i armii USA
Sama utrata 40 satelitów jest dla Amazona mniejszym kłopotem niż prawdopodobne uziemienie Vulcana na czas nieokreślony. Amazon zarezerwował u ULA 38 lotów, a niedzielny był pierwszym z nich. Sieć liczy dziś 396 satelitów, a docelowo ma ich być 3292 w pierwszej generacji. Amazon ma gotowych już ponad tysiąc satelitów, więc ponad połowa czeka w magazynach na rakiety.
Zapasowe opcje są ograniczone. Amazon ma jeszcze 10 lotów na Falconie 9 od SpaceX, który stopniowo odchodzi na emeryturę, oraz kontrakt na 24 starty europejskiej rakiety Ariane 6, z których trzy już się odbyły. Czwarty zaplanowano na koniec tego miesiąca. Rakieta New Glenn firmy Blue Origin też ma kłopoty: w maju eksplodowała podczas testów naziemnych, a przyczyną był wadliwy zawór w silniku BE-4. Jeśli to właśnie BE-4 zawiódł w Vulcanie, powrót New Glenna do lotów na początku przyszłego roku może się opóźnić.
Vulcan miał też wynosić mniej więcej połowę misji bezpieczeństwa narodowego USA w najbliższych latach. Siły kosmiczne już wcześniej przeniosły sześć startów z ULA do SpaceX i można się spodziewać kolejnych takich zmian. Uzależnienie Pentagonu od SpaceX wzrośnie, choć firma zapowiada przejście na Starshipa, którego certyfikacja do misji wojskowych zajęłaby kilka lat.
Wpływ na program Artemis
Sprawa dotyczy też NASA. Agencja wybrała niedawno wersję górnego stopnia Centaur do przyszłych lotów rakiety SLS, która wysyła astronautów w stronę Księżyca. Ma on zastąpić droższy i niesprawdzony stopień Boeinga, a loty z załogą miałyby ruszyć najwcześniej w 2028 roku. NASA będzie więc chciała wykluczyć, że zawiódł Centaur. Dodatkowo New Glenn ma w kolejce testy lądownika księżycowego Blue Origin, które mogą się przesunąć.
Co to oznacza dla Polski
Bezpośrednio awaria nie zmienia niczego dla polskich użytkowników internetu. Amazon Leo to dopiero budowana konkurencja dla Starlinka, a artykuł źródłowy nie podaje, kiedy i gdzie usługa będzie dostępna w Europie. Opóźnienia oznaczają jednak, że na realną alternatywę dla Starlinka poczekamy dłużej.
Pośrednio sprawa dotyka Europy, bo część satelitów Amazona wynosi europejska Ariane 6 startująca z Gujany Francuskiej. Awarie amerykańskich rakiet zwiększają znaczenie tej rakiety jako jednej z niewielu dostępnych opcji. Pokazują też, jak mało jest dziś na świecie sprawdzonych, regularnie latających rakiet nośnych i jak mocno rynek zależy od jednej firmy.
Źródło: Ars Technica – „Vulcan rocket fails during launch, dealing major blow to SpaceX competitors”






